Zmiany w prawie spadkowym

W dniu 18 marca Sejm RP uchwalił zmiany do Kodeksu Cywilnego. Ustawa wchodzi w życie po 6 miesiącach, a więc już niedługo.

Jest to wydarzenie, które będzie brzemienne w konsekwencje zarówno dla tych, którzy mogą spodziewać się spadku w przyszłości, jak również dla spadkodawców, którzy poprzez dyspozycje zapisane w testamencie będą mogli swobodniej, a jednocześnie bardziej precyzyjnie, realizować swoją wolę.

Ogólnie rzecz ujmując, nastąpi cały szereg ułatwień zarówno dla tych którzy chcą swój majątek przekazać najbliższym, jak i dla osób dziedziczących.

Pojawiające się jednak zmiany wprowadzą jednocześnie rozwiązania, które zmuszą do większej przezorności finansowej osoby dziedziczące   na mocy testamentu. Dlatego przerywam cykl tekstów omawiających poszczególne sytuacje życiowe związane z sukcesją, żeby przybliżyć zapowiedziane zmiany w prawie spadkowym.

Biorąc pod uwagę dość częste konflikty oraz nieprzewidywalne zachowania rodziny lub/oraz osób trzecich w momencie, kiedy na horyzoncie pojawia się masa spadkowa, widać jak wielką rolę może odegrać dobrze sporządzony testament, ale też zabezpieczenie pieniężne na wypadek konieczności spłaty zachowku czy też części odzedziczonego majątku.

Tyle tytułem wstępu.

A teraz konkretne zmiany.

Dotychczas w testamencie można było powołać do dziedziczenia jedną osobą, bądź kilka osób (wówczas trzeba podać,  jaka ułamkowa część spadku ma przypaść danej osobie).

Po wejściu ustawy można będzie zapisać konkretnie, kto i co ma odziedziczyć. Np. mąż mieszkanie, córka samochód, syn działkę. I taki właśnie zapis, zwany zapisem windykacyjnym, stanowi istotne novum.

Zapis windykacyjny.

W przypadku sporządzenia testamentu z zapisem windykacyjnym , po śmierci spadkodawcy wybrany składnik majątkowy staje się własnością spadkobiercy.

Od majątku uzyskanego za pomocą zapisu windykacyjnego będzie trzeba odprowadzić podatek!

Zapis zostanie objęty opodatkowaniem takim samym jak przy dziedziczeniu ustawowym lub testamentowym, poleceniu czy też zapisie zwykłym.

Moment powstania zobowiązania podatkowego różni się przy zapisie zwykłym i windykacyjnym. Przy zapisie zwykłym obowiązek podatkowy powstaje dopiero z chwilą jego wykonania. Przy zapisie windykacyjnym obowiązek podatkowy powstanie z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, postanowienia częściowego stwierdzającego nabycie przedmiotu zapisu windykacyjnego lub zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia.

 

Jaki rodzaj testamentu?

Testament musi być spisany notarialnie, a spadkobiercy którzy będą mieli zapisane w testamencie konkretne składniki majątku spadkodawcy stają się ich właścicielami niezwłocznie, w dniu otwarcia spadku.

 

Darowizny, zachowki...

Wszystkie przepisy o powołaniu spadkobiercy, przyjęciu i odrzuceniu spadku, o zachowkach, darowiznach za życia spadkodawcy i wiele innych pozostają w mocy.

Nie zmieniają się także aktualnie obowiązujące przepisy podatkowe.

Oznacza to, że jeżeli w wyniku zapisu windykacyjnego syn dostanie dom z działką, a córka nie dostanie niczego, przysługuje jej  prawo domagania się od brata spłaty zachowku tak, jak to było dotychczas.

I tu jest jednak pewna zmiana: ustawodawca wydłużył do pięciu lat okres, kiedy można wystąpić o zachowek.

Przy zapisach windykacyjnych jest to niewygodne, a może się także okazać niekorzystne dla spadkobierców, ponieważ muszą oni albo utrzymać przez pięć lat rezerwę finansową na ewentualne wypłaty zachowków, albo – w razie odziedziczenia np. nieruchomości o znacznej wartości - liczyć się z koniecznością szybkiego jej zbycia dla spłacenia osób pominiętych lub których udział w spadku jest niższy od należnego im zachowku.

Kolejną istotną zmianą jest to, że można powołać nawet kilku wykonawców testamentu (obecnie można jednego).

Będą oni mogli zarządzać firmą czy gospodarstwem rolnym do czasu zakończenia sprawy spadkowej. Przy większych majątkach jest to bardzo wygodna forma łagodnego przejścia przez okres tymczasowy od otwarcia spadku do podziału majątku pomiędzy spadkobierców.

Trzeba powiedzieć, że obserwowane od lat zmiany w prawie spadkowym mają za zadanie ułatwiać ludziom zarządzenie swoim majątkiem na wypadek śmierci.

Niestety w dalszym ciągu wiedza na ten temat pozostaje mizerna, o czym świadczą dziesiątki tysięcy toczących się latami spraw spadkowych, których koszty przekroczyły już często wartość schedy.

Jeżeli posiadacie Państwo jakiś majątek (chociażby mieszkanie własnościowe, nie mówię o firmie czy połaciach ziemi) w sprawie kształtu testamentu zawsze należy korzystać z porady prawnika, a testament sporządzać u notariusza (w przypadku zapisów windykacyjnych jest to wymóg formalny).

Jednak żaden prawnik nie będzie Państwu doradzał skąd wziąć pieniądze na spłacenie podatków spadkowych czy zachowków.

Od tego jest osobna grupa specjalistów, do której należę.

I na koniec uwaga: poinformujcie Państwo swoich przyszłych spadkobierców o Waszej woli, wysłuchajcie ich uwag (może można je uwzględnić w testamencie), poinformujcie u którego notariusza spisany został i zdeponowany testament.

Ułatwi to i przyspieszy załatwienie wszystkich procedur spadkowych, a Wasze dzieci będą żyły w zgodzie i miłości, zamiast błąkać się latami po sądach tylko dlatego, że ich rodzice byli przekonani o swej nieśmiertelności.